Body Hacks

სრული სპრინტი

სპრინტი ინგლისური ზმნა არის და მოკლე მანძილზე მთელი სისწრაფით გარბენს ნიშნავს.

გუშინ სკოპიეში ჩამოვედი და დღეიდან 2 კვირიან სპრინტზე გადავდივარ.

შაბათს მარშალი გამომეხმაურა და ბოლოს 2 კვირაში სან ფრანცისკოში შეხვედრაზე შევთანხმდით.

წინ დრამატული თავგადასავალი მელის. სან ფრანცისკოში წასვლამდე, 3 დღით ბერლინში ვრჩები. უკანა გზაზე კი 2 დღე ისლანდიაში უნდა გავატარო.

ორი კვირა მაქვს იმისათვის, რომ ამ მოგზაურობისთვის მოვემზადო. გასაკეთებელი საქმეები ჩამოვწერე, ყველა დღე დეტალურად დავგეგმე. ყველაზე მეტად ძილის რეჟიმის არევა მაღელვებს, ამიტომ ვცდილობ წინასწარ ნელ-ნელა გადავიდე ამერიკის დროზე.

*

სკოპიეში ჩამოსვლა ყველაზე მეტად დიეტის განახლების გამო მიხარია. თუ გსურთ, დიეტა დაარქვით, ზოგი ჩემი მეგობარი ტანჯვასაც ეძახის, მაგრამ ჩემთვის ეს უკვე ჩვეულებრივი ცხოვრების წესია.

ბოლო 3 წელია, მუდმივად განსაკუთრებული კვების რეჟიმში ვარ. სხვადასხვა დიეტებს ვცდი საკუთარ თავზე. შემდეგ სისხლის სრულ ანალიზს ვიტარებ და ვცდილობ საკუთარ თავზე დაკვირვების გზით კვებასა და პროდუქტიულობას შორის მიზეზ-შედეგობრივი კავშირები ვიპოვო.

მაისიდან აგვისტოს ჩათვლით კეტოგენურ დიეტას ვიცავდი. კეტოგენური დიეტა დაბალი ნახშირწყლების, საშუალო ცილების და მაღალი ცხიმების შემცველი დიეტაა. ამ დიეტის დახმარებით ნაკლები ძილი მჭირდება, მეტი ენერგიით ვიღვიძებ, მეტი ხალისით ვმუშაობ და დაუშრეტელი ენთუზიაზმი მაქვს ცხოვრების მიმართ. ამ დიეტას სხვა პოზიტივებიც მოჰყვება: სახის კანის გადაწმენდა, თმის ცვენის შემცირება, წონაში კლება, და სხვა.

არ უარვყოფ, ხანდახან ვარღვევ რეჟიმს, მაგრამ ამ დროს იწყება ხოლმე დაღლილობა, არაპროდუქტიულობა, ავადმყოფობა, უხალისობა, უენერგიობა და სხვა უამრავი უსასიამოვნო გვერდითი მოვლენა, მათ შორის წონაში მატება…

*

ძალიან დიდი ხნის განმავლობაში არ ვიცოდი, თუ როგორ მოქმედებდა საკვები ჩემს ცხოვრებაზე და შრომის ინტენსიურობაზე. არც სკოლაში და არც ოჯახში, არავის უსწავლებია, თუ რა გავლენას ახდენს ცხიმები, ცილები და ნახშირწყლები, ან მათი კომბინაცია, გონებრივ და ფიზიკურ შესაძლებლობებზე.

ბევრი წიგნისა თუ სტატიის წაკითხვის შემდეგ აღმოვაჩინე, რომ ყველაფერი, რასაც ვფიქრობთ, ვგრძნობთ და ვაკეთებთ მინიმუმ 70%-ით განპირობებულია იმით, თუ რას ვჭამთ. ყველა ჩვენი ახალი იდეა, გადაწყვეტილება, თუ სოციალური კავშირი დამოკიდებულია ჩვენს სხეულში მიმდინარე ბიოქიმიურ პროცესებზე.

თუკი წარმატების მიღწევა გვსურს, რატომ არ უნდა დავიწყოთ ამ პროცესების შესწავლა და შემდგომში მართვა უკეთესი შედეგების მისაღებად?

მიზნის მიღწევას მხოლოდ იმ შემთხვევაში შევძლებთ, თუკი:

ა) მიზანს დავისახავთ; და
ბ) ამ მიზნისკენ მიმავალ გზაზე საჭირო ნაბიჯებს რიგრიგობით გადავდგამთ.

გადაწყვეტილების მიღება იმის შესახებ, რომ გავიუმჯობესოთ ცხოვრების ხარისხი სწორედ პირველი ნაბიჯია ამ გაუმჯობესებებისკენ.

ფოტო: Dave Lastovskiy

3 მიზეზი თუ რატომ ვერ იძინებ

“Think in the morning. Act in the noon. Eat in the evening. Sleep in the night.” — William Blake

დაახლოებით 5 წლის წინ, ჩემი ფეისბუქის მეგობრები ტენდენციურად ინსომნიაკობდნენ. გახსოვთ ეგ დრო? 🙂 თითქოს უძილობა მოდაში იყო. ყველა წუწუნებდა, რომ ვერ იძინებდნენ და სინამდვილეში დილის 5 საათამდე სერიალებს უყურებდნენ ან სხვა “ინსომნიაკ” მეგობრებს ეჩატავებოდნენ.

მაგრამ ეს პოსტი სხვა ადამიანებისთვისაა – მათთვის, ვისთვისაც ხარისხიანი ძილი გადამწყვეტია ბედნიერებისათვის.

როცა ღამე კარგად არ მძინავს, მეორე დღეს, გარდა იმისა რომ იმდენივე საქმეს ვერ ვაკეთებ, რამდენსაც კარგად გამოძინებული გავაკეთებდი, ასევე მერღვევა ვარჯიშისა და კვების რეჟიმი, ცუდ ხასიათზე ვარ და გარშემო ყველას ვეჩხუბები. გეცნობათ სიტუაცია?

ჰარვარდის კვლევებით დამტკიცდა, რომ პროდუქტიულობა და უკეთესი გადაწყვეტილებების მიღება ხარისხიანი ძილის პირდაპირპროპორციულია. თუ ღამით ვერ იძინებ, ამას თავისი ბიოქიმიური მიზეზები აქვს. მოდი, განვიხილოთ სამი მათგანი.

1. ზედმეტი კოფეინი

როცა დღის განმავლობაში მეტისმეტ ყავას სვამ, ღამე დაძინება აუცილებლად გაგიჭირდება. შეამცირე კოფეინის დოზა ერთ ესპრესომდე (ან მის ექვივალენტამდე) ან სულაც უკოფეინო ყავაზე გადადი. მე მაგალითად უკოფეინო ყავას და ჩვეულებრივს შორის განსხვავებას საერთოდ ვერ ვამჩნევ. 🙂

ასევე, დააკვირდი, დღის რომელ ნაწილში იღებ კოფეინს. ზოგიერთი ბიოჰაკერი ყავას დღის 2 საათის შემდეგ საერთოდ აღარ სვამს. თუმცა, წარმომიდგენია, რომ შეიძლება ზოგი ადამიანი დღის მეორე ნახევარში უფრო ეტანება კოფეინს, “გამოსაფხიზლებლად”. არასწორი სტრატეგიაა. აჯობებს ღამით კარგად გამოვიძინოთ, რომ მეორე დღეს კოფეინი აღარ დაგვჭირდეს.

2. გვიან ვარჯიში

როცა სამსახურიდან გვიან გამოდიხარ და მხოლოდ ამის შემდეგ იწყებ ჯანმრთელობაზე აქტიურ ზრუნვას, შესაძლოა ამან ძილის რეჟიმი დაგირღვიოს. ვარჯიშის დროს კალორიების დიდ დანახარჯს წევ, მაგრამ ამასთანავე მხნეობა გემატება და ზოგჯერ ენერგიის მოზღვავებასაც კი გრძნობ. თუ ძილის პრობლემა გაქვს და გვიან ვარჯიშობ ხოლმე, ვარჯიში დილის საათებში გადაიტანე ან მინიმუმ დაძინებამდე 4-5 საათით ადრე.

3. ზედმეტი კალორიები

როცა დღის განმავლობაში იმაზე მეტ კალორიას ვიღებ, ვიდრე ვხარჯავ, საღამოს ჯერ კიდევ ენერგიულად ვგრძნობ ხოლმე თავს და მიჭირს გონების გათიშვა.

თუ შენც ასე ხარ, ყურადღება მიაქციე კვების რაციონს. ინტერესის გულისთვის, დაიწყე კალორიების დათვლა ერთი კვირის განმავლობაში და შეამოწმე მოქმედებს თუ არა ეს შენი ძილის რეჟიმზე.


თუ დარწმუნებული ხარ, რომ ამ მიზეზებიდან არცერთი არ არის შენი უძილობის მიზეზი, სასურველია კარგად გამოიკვლიო ძილის ბიოქიმია ან სპეციალისტს მიმართო. ძილის მოწესრიგება წარმატების მისაღწევისკენ გადადგმული პირველი უდიდესი ნაბიჯია.

შენ რამდენ საათს გძინავს და რომელზე იღვიძებ დილაობით?

Photo credit: Benjamin Combs

ორი ნაბიჯით წინ

“Time is like a river that will take you forward into encounters with reality that will require you to make decisions. You can’t stop the movement down this river, and you can’t avoid the encounters. You can only approach these encounters in the best way possible.”
– Ray Dalio, Principles.

თუკი ამ სტატიის წერას დავიწყებ, მიზანთან ერთი ნაბიჯით ახლოს ვიქნები.

შეიძინე ამაზონზე

დღეს სებასტიან მარშალის “პროგრესიის” კითხვა დავიწყე. შთაგონებული ვარ!

წიგნის პირველი ნაწილი “Upstream Effect”-ს განიხილავს. ეს არის დისკუსია იმის შესახებ, რომ ყოველ კონკრეტულ წამს საკუთარ ცხოვრებაზე კონტროლი არ გაქვს. უეცრად შეიძლება ავტობუსი დაგეჯახოს, აგური დაგეცეს, ვიღაცამ გესროლოს. ტყვია, რომელიც ზუსტად დაგიმიზნეს და შენსკენ მოფრინავს, იმ მომენტში შენი კონტროლის გარეთ არის. შენ უკვე თეორიულად მკვდარი ხარ. იმ წამის მეასედებში, გასროლიდან გულის გაჩერებამდე, ვეღარაფერს გააკეთებ. სიცოცხლე შენზე დამოკიდებული აღარ არის. თუმცა არსებობს საკითხები, რომელთა კონტროლი გრძელვადიან პერიოდში შეგიძლია, მაგალითად, სხეულის წონა, ტვინში მიმდინარე ბიოქიმიური პროცესები, ყოველდღიური განწყობა, პროდუქტიულობა. ეს საკითხები ახლანდელ მოქმედებაზე და არჩევანზეა დამოკიდებული. არა, ამ მომენტში ვერაფერს შეცვლი, მაგრამ ხვალინდელი დღე? – გარკვეულწილად შეგიძლია აკონტროლო.

თუ ამ მომენტიდან პროაქტიულად დაიწყებ ცხოვრების მოწყობას, შემდეგი მომენტები ამჟამინდელზე იქნება დაშენებული, ხოლო მომავალში მეტი რამ იქნება შენი კონტროლის სფეროში.

რა გვაძლევს გრძელვადიანი კონტროლის საშუალებას?


შეიძინე ამაზონზე

6 თვის წინ ფიტნეს ტრეკერი¹ ვიყიდე და მისი ხელმძღვანელობით კროსტრენინგები² დავიწყე. კვირაში ორ-სამჯერ მინიმუმ 7 წუთს ვვარჯიშობდი. ტრეკერი დახარჯულ კალორიებს მითვლიდა.

7+ წუთი… ვერასოდეს ვიფიქრებდი, თუ 7+ წუთიანი ვარჯიში ასეთი მტანჯველი იქნებოდა. ყოველ ჯერზე ვიფიცებოდი, რომ ამას აღარასოდეს გავიმეორებდი. თუმცა 2-3 დღეში მავიწყდებოდა ტკივილი და ვიძახდი – “მხოლოდ 7+ წუთი! სირცხვილია 7+ წუთიანი ვარჯიში დაგეზაროს!”

ყოველი წარმატებული სესიის შემდეგ, ტრეკერი ვარჯიშის სტატისტიკას იმახსოვრებდა და დატვირთვას შეუმჩნევლად ზრდიდა. თუ აპრილში ყველა რეპის³ შესასრულებლად 9 წუთი მჭირდებოდა, აგვისტოში უკვე 19 წუთს ვვარჯიშობდი.

საინტერესოა, რომ აგვისტოში, ვარჯიშების შემდეგ, თავს ისევე ვგრძნობდი, როგორც აპრილში, ისეთივე შემართებით ვპირდებოდი თავს, რომ ამას აღარასოდეს გავაკეთებ და იმდენივე ხანში მავიწყდებოდა დანაპირები. მეგონა, რომ აგვისტოში ისევე ვვარჯიშობდი, როგორც აპრილში, მაგრამ როდესაც სტატისტიკურ ანგარიშებს გადავხედე, ჩემს აღტაცებას საზღვარი არ ჰქონდა.

april april-6

აპრილში თუ სესიის განმავლობაში 41 კალორიას ვწვავდი (154 რეპი), აგვისტოში უკვე 129 კალორიაზე (488 რეპი) ვიყავი ასული, დატვირთვა კი იდენტურად მეჩვენებოდა.
ინვესტირებული ძალისხმევა აპრილშიც და აგვისტოშიც ერთნაირი იყო. ინვესტირებული დრო ორჯერ გაიზარდა.
თუმცა ამონაგები ძალისხმევაზე (return on effort) აგვისტოში 3.14-ჯერ მეტი აღმოჩნდა.

august august-16


ძალისხმევას კუმულატიური თვისება აქვს. გუშინ გაწეულ მცირე ძალისხმევას დღევანდელი ემატება, დღევანდელს – ხვალინდელი. თუმცა, ხვალინდელი ძალისხმევის შედეგი გუშინდელისგან დრამატულად განსხვავდება.

“Upstream Effect”-ი სიტყვასიტყვით “უკუდინების ეფექტს” ნიშნავს. დინების საწინააღმდეგო მიმართულებით პირველი ნაბიჯის გადადგმა რთულია, სამაგიეროდ მისი შედეგი დინებას ავტომატურად, დამატებითი ჩარევის გარეშე ჩამოჰყვება. “უკუდინების ეფექტის” საუკეთესო გამომხატველია ქართული ანდაზა: “მადლი ქენი, ქვაზე დადე, გაივლი და წინ დაგხვდება

თუკი ამ სტატიის წერას დავასრულებ, მიზანთან ორი ნაბიჯით ახლოს ვიქნები.

¹rep - რეპეტიცია, გამეორება. ჟარგონი ფიტნესში.
²ფიტნეს ტრეკერი - მოწყობილობა, რომელიც სპორტული აქტივობების დროს აფიქსირებს ყოველ მოძრაობას და აგენერირებს სტატისტიკურ ანგარიშებს.
³კროსტრენინგები - ვარჯიში ერთდროულად ორ ან რამდენიმე სხვადასხვა ტიპის სპორტში